PARTHENON TAPINAĞI: YÜKSEK ANTİK SANAT

Yapı Atina Akropolü’ndedir. Parthenon tapınagının yapımına ilk olarak m.ö 488 yılında başlanmış ancak Pers istilasında bu yapı bitirilmeden yıkılmıştır. Bunun üzerine Perikles döneminde aynı temeller üzerine m.ö 447-446 yıllarında yapımına başlanmış ve m.ö 438 yılında inşaatı bitirilmiştir. Yapının mimarları İÇTİNUS ve CALLİERATES’tir. Baş heykeltraş ise PHİDAS’tır. Dor tasarım planındadır.

Yapının kısa kenarında 8, uzun kenarlarında ise 17 kolonlu olmak üzere toplamda 46 kolondan teşkil eder. Tamamı iki odadan oluşur ve naosa (cella) dogudaki pronaostan girilir. Büyük oda 2 sıra dorik sütunla kçevrilidir arkadan ve yanlardaki bu sutünların arkasında 12m. lik altın ve fildişinden yapılmış Athena Heykeli bulunur. Temelinde kullanılan kireç taşı hariç bütün yap perterikon mermerinden inşa edilmiştir.

Yapı yunan sanatının ve atina demokrasisinin bir sembolü olmasıyla beraber dünyanın en büyük kültürel abidelerindendir. Dış cephede kullanılan heykeltraşlık sanatı yunan sanatında en uç nokta kabul edilir.Antik yunan sanatında bilinen en büyük eserdir.

ALINLIKLAR

Batı Alınlığında: M.Ö 438 

• Uzanan bir Heros ya da Nehir Tanrısı İllisos olmalı
• Kral Kekrops ve kız işlenmiş
• Kekrops’un diğer kızları, aralarında Kekrops’un oğlu Erysichton
• Athena’nın arabacısı veya Nike.
• Hermes
• Tritonlarla desteklenmiş atlar.
• Athena
• poseidon
• Poseidon’un arabacısının kanatlı koruyucusu yani İris 
• Poseidon’un arabacısı ve karısı Amphitrite. Hemen altında bir ketos olarak bilinen bir deniz yılanı.
• İki çocuklu kadın. Buda olasılıkla Atik Prensesi ve iki çocuğu olmalı(Oreithiya) Kalais- Zetes
• Bir genç ve iki kadın
• Kral ailesinden Heroslar 

BATI ALINLIK

DOĞU ALINLIĞI

• Doğu alınlığında Athena’nın doğusu konu edinmiştir. Dolayısıyla konu bakımından mitolojik içerikleriyle her iki alınlık benzerdir. Alınlık kompozisyonunda ayakta duran ve diz çöken figürler her iki alınlıkta da bilinçli ve akıcı bir hareket oluştururlar. Doğu alınlıkta köşeleri doldurmak üzere yeni bir çözüm yolu bulunmuştur. Köşelere yerleştirilen yaslanmış yada yarı uzanmış figürler yerine bir yanda atları ile denizden çıkarak yükselen güneş tanrısı Helios, diğer uçta ise yine atlarıyla denizin içinde kaybolan ay tanrıçası Selene konu edilmiştir. Bunun dışında diğer betimler ise şöyledir;
• Helios 4 atlı arabası 
• Bir hayvan postu üzerine uzanmış olan olasılıkla Dionysos. Zayıf bir ihtimal olarakta Ares olarak kabul edilir.
• Bir sandık üzerinde oturmuş iki kadın yontusu, muhtemelen Demeter ve Kore (Persephone) Artemis’tir.
• Hestia Aphrodite ve Dione 
• İsimlendirilmesi olanaksız bir betim
• Selen yada Şafak tanrıçası

METOPLAR (M.Ö 447 443) 

120 cm yüksekliğindeki metoplar, kuzey ve güney taraflarında 32’şer, Doğu tarafında 14’er olmak üzere toplam 94 metoptan oluşmaktadır.

BATI METOPLAR

• Amazonlar ile Grekler arasındaki savaşı anlatır.
• Grekler yarı çıplak, Amazonlar ise oryantal tarzda kısmen şapkalı işlenmişlerdir

KUZEY METOPLARI

• Çoğunluğu tahrip olmuştur
•  1,2,3 nolu metoplar Troya savaşı ile ilintilidir. 1 nolu metopta Helios’un arabacısı, 2 nolu metopta gemisini karaya çıkaran bir adam betimlenmiştir. 3. metop ise olasılıkla savaşan silahlı Grekleri temsil etmektedir.