Harry Potter, Yüzüklerin Efendisi ve Avatar gibi seriler modern zamanların modern mitolojileridir aslında.
Evet modern zamanlara aittirler ancak tüm köklü dünya mitolojilerinden alıntılar yapılarak oluşturuldular…Mesela Avatar filmindeki o Tanrı Ağacı…
İnsanların en eski kutsallarından bir Yaşam Ağacı.
Tüm yaratı formüllerini içinde barındıran ağaçların ağacı…
Yukarıda saydığım bu ve benzeri öyküler Batı’nın ve özellikle Amerika’nın kendisine köken arayışının modern öyküleridir. Konunun asıl ilginç tarafı en fazla 250 yıllık geçmişi olan bir ülke bu tip arayışlar ile üstüne üstlük gişe hasılat rekorları kıran filmler üretiyor. Ve tabii ki; insanlar bu senaryoların gerçekte amaç edindiği tüm “algı yönetimi” oluşumları ile pek de güzel istenen yöne doğru koşullandırılıyorlar.
Peki biz Türkler bu bağlamda neler yapıyoruz ? Tabii ki hiç bir şey…
Son arkeolojik verilere göre en az 3000 yıllık bir geçmişi olan Türklerin çok gelişkin ve köklü bir mitolojik organizması var. Bu mitolojik alt yapı kullanılarak yukarıda örnekleme yaptığım hikayeler bütününden çok daha girift ve başarılı üretimler ortaya çıkarılabilir…
Türk yazım arşivi ve sineması 60’lı, 70’li yıllarda Karaoğlan, Tarkan, Malkoçoğlu gibi üretimlerle kendi zamanının enstrümanlarını kullanarak bu tip denemeler yaptı. Ancak kendi zamanlarında kaldılar ve günümüzde bilgiyi bırakın yoğun bir espri malzemesi durumundalar. Oysa ki; günümüzün imkanları ile çok daha başarılı örnekler yaratılabilir.
Tabii ki; yaratım süreci bilgi ve araştırma ile gerçekleşir. Bilmediğiniz bir alanda yeni üretim yapabilmek mümkün değildir. Öncelikle Türkler olarak bizlerin en az Mısır, Hint, Yunan ya da İskandinav halklarının ürettikleri mitik öyküler kadar zengin bir bütüne sahip olduğumuzun farkında olmamız gerekiyor.
Okullarımızda vurgulanmayan bir Türk mitolojisinin varlığı kimseye fayda sağlamıyor. Neyse ki; son yıllarda üniversitelerimizin bir kısmında Türk Mitolojisi konulu dersler programa konuldu.
Tarihe bakıldığında özgür ve devlet kurabilmiş halkların mitolojilerinin var olduğunu görmekteyiz. Köle ya da sömürge durumundaki halklar mitoloji üretemezler. Çünkü onlar dahil oldukları toplumun mitik öykülerine aittirler.
Günümüz koşullarında sahip olduğumuz mitolojik koleksiyonun zenginliğinin farkındalığı, hepimiz için çok önemli olmalıdır. Olmalıdır ki; millet olabilmenin şartlarından birini olsun yerine getirebilelim…
Yelda Yalaman
Sanat Tarihi Uzmanı
