Tuzhisar Sultan Hanı

Kayseri-Sivas yolu üzerine inşa edilen, Kayseri’ye 47 km uzaklıkta bulunan yapı, Bünyan’ın Tuzhisar Bucağı Sultanhanı Köyü’nde bulunur.
Yapının taçkapısı üzerindeki kitabesi ileri seviyede tahrip olması nedeniyle tam olarak okunamaz. Taçkapı üzerinde tahrip olan kitabeden yapının 1230-34 yılları arasında Sultan I. Alaeddin Keykubad tarafından inşa olunduğu belirtilir. Yapıda Yadigâr adında bir de usta kitabesi mevcuttur.
Günümüze birçok Anadolu Selçuklu ticaret yapısından çok daha iyi durumda ulaşmış olan yapı, günümüze bazı onarımlar geçirerek ulaşmıştır. Yapının özellikle kesme taş kaplamaları yenilenmiştir.

Aynı isimle Konya-Aksaray arasına inşa edilen yapının biraz daha küçük ölçülerinde aynı planın tekrar edildiği eser, avlulu ve kapalı bölümden oluşan klasik planlı kervansaraylar grubunda yer alır.

Kuzey-güney doğrultusunda yatay uzanan dikdörtgen bir avlu ve aynı yönlerde boylamasına uzanan kapalı bölümden oluşan yapının avlusu, kapalı mekândan daha büyük ölçülere sahiptir. Avluya giriş kuzey cephe ekseninde bulunan mukarnas kavsaralı taçkapıdan sağlanır. Giriş eyvanının üzeri aynalı yıldız tonoz ile örtülüdür. 56 x 42 m ölçülerindeki açık bölüm, doğusunda çifte revakla, batısında ise bir sıra revak ve gerisinde odalardan oluşmaktadır. Servis bölümleri avlunun kuzey ve batı hattı boyunca beşik tonoz örtülü farklı ölçülerde mekanlar halinde yerleştirilmiştir. Bu bu birimlerin üzeri doğu-batı doğrultuda tonoz örtülüdür. Avlunun kuzeybatısında birbirine kapılarla geçiş sağlanan hamam yer alır. Hamamın üzeri kubbe ile örtülüdür ve kuzeybatı köşeden dışarı ile bağlantılı bir kapısı bulunmaktadır. Avlunun ortasında baldeken düzenlemeli dört paye üzerinde yer alan köşk mescidi yer alır. Kuzey cepheden karşılıklı iki merdiven ile mescide çıkılmaktadır. Giriş kapısı mukarnas kavsaralı olarak düzenlenmiştir. Özellikle cephelerindeki süslemeleri ile dikkati çekmektedir.

33 x 45 m ölçülerindeki kapalı mekâna kuzey cephe ekseninde yer alan dışa taşkın mukarnas kavsaralı taçkapıdan geçilerek ulaşılır. Kapalı mekânda dağu-batı doğrultusunda uzanan yedi sahın merkezde kuzegüney doğrultusunda uzanan boylamasına bir sahınla kesilir. Kapalı mekanın merkez noktası içten kubbe dıştan külahla örtülü, diğer yerler ise beşik tonozla örtülmüştür. Sivri kemerli beşik tonozlarla örtülü mekanda sahınlar sivri kemerle birbirlerine açılmaktadır.
Kale görünümündeki yapının avlu ve kapalı bölümleri payandalarla ve köşe kuleleri ile desteklenmiştir. Avlu cephelerinde; dört köşede köşe kuleleri ve doğu ve batı cephelerin ekseninde birer payanda ile desteklenmiştir. Kuzey cephede girişin iki yanında dilimli demet sütun şeklinde köşelerde ise yıldız kesitli payandalarla desteklenmiştir. Yapı da moloz taş dolgu düzgün kesme taş ile kaplanmıştır.

Yapının avlu ve kapalı mekâna girişi sağlayan mukarnas kavsaralı taçkapıları iki renkli lamba zıvana tekniğinde yapılan basık yay kemerli girişleri, köşk mescidi taşıyan ayaklara oturan kemerlerin yüzeyleri yapıda süslemenin yoğun olarak kullanıldığı yerlerdir. Ayrıca avlu mekânın saçak hattında mukarnaslı süsleme kuşağı görülür. Yapıda belirtilen noktalarda geometrik geçme motifler ve çok kollu yıldız en sık kullanılan motiflerdir. Ayrıca köşk mescidi taşıyan kemerlerden birinin dış yüzeyinde, iki yönden kıvrılarak gelip, kemerin tepe noktasında karşılıklı yer alan iki ejder motifi bulunur. Hayvan figürüne çörtenlerde de rastlanmaktadır.

Anadolu Selçuklu kervansarayları arasında, boyutları, mimari kurgusu ve süsleme programı ile önemli bir yere sahiptir.

 

 

 

 

Kapak Foto: Selcuklumirası

About

You may also like...

Your email will not be published. Name and Email fields are required