Mescid-i Nebevi

Medine de yer almaktadır. 622 de Hz.peygamber (sav)in hicretinden hemen sonra inşa edilmiştir. Bizzat Hz.Peygamber (sav)inşaatında çalışmıştı. İlk yapıldığında 30 x 35bm ölçütlerindedir. 3.5 m yüksekliğinde duvarlar, 75 cm kalınlığında olup temel seviyesinde taş, üstü kerpiçle örülmüştür. Yapının kuzey tarafında kıblenin Kudüs olması sebebiyle 6 ahşap direğin taşıdığı ve hurma dalları ve yapraklarla örtülü bir harim kısmı yer alıyordu. Bu zeminin bazı sergilerle kapatıldığı görülür. Bunun dışındaki kısımların üzeri tamamen açıktı. Zemini kumdan olup güney tarafta Ashab-ı Suffe yada Ehli Suffe de denilen fakir sahabelerin kaldığı Avludan bir çitle ayrılmış bölüm vardı. Ayrıca kapıları yine mescidin avlusuna açılan Hz.Peygamber (sav) e ait 2. Hücre bulunuyordu. Bu hücrelerin sayısı sonradan artırılmıştır. İlk yapıldığında yüksekliği bir insan boyunu aşmayan basit mekândan ibarettir. 624 yılında mescidin kıble yönü değiştirilirken hücrelerin boyutlarıd a4-4.5 m ye ulaşmıştır. Kuzey tarafta yer alan harim kısmı güneye güneyde yer alan Ashab-ı Suffeye ait kısmı kuzeyde taşınmıştır. 624 yılında Hayber savaşı dönüşünde mescit ihtiyaca cevap vermediğinden genişletilmiştir. Bu esnada boyutları 40-50 m yi bulmuştur. Harim kısmı 9 ar ahşap direkli 3 sahından meydana geliyordu. 630 yılında mescide ilk minber yerleştiriliyor. 632 yılında mescid-i Nebeviye Hz.Peygamber (sav)vefat edince defnedilmiştir. 633 yılında yılında Hz. Ebubekir (ra)vefat edince Hz. Peygamber (sav) yanına defnedilmiştir. 634 yılında Hz. Ömer (ra) döneminde mescit yeniden genişletilmiştir. Doğu-batı doğrultusunda 54,5 m’ye , kuzeygüneydoğrultusunda 70 m ye ulaşır. Harim kısmındaysa kıble duvarına paralel 4 sahınlı bir mekân meydana getirilmiş sahınları oluşturan direklerin sayısı 11 e ulaşmıştır. 649-650 yıllarında Hz.Osman döneminde de mescit genişletiliyor. Doğu batı doğrultusu 59, kuzey-güney doğrultuda ise 80 m yi buluyor. 12 direkli 5 sahınlı harim haline gelmiştir.

Mescidin tarihinde ilk defa ahşap direklerin yerine devşirme sütunlar kullanılmıştır. Hatta bu sütunlar dan parça olanlar demir ve kurşunla birbirine tutturularak kullanılmıştır. Emeviler döneminde 707-710 yılları arasında tamamen yıkılmış ve daha büyük ölçülerde yeniden inşa edilmiştir. Bu dönemde ki mescidin ölçülerini bilmemekle birlikte büyük değişikliklerin olduğu görülmektedir. Mescid-i nebevi de kıble tarafında ve onun karşısında olmak üzere 5 er sahından meydana gelen 2.bölüm yerleştirilmiştir. Bunların arasında dikdörtgen şekilli iki yandan küçük paralel sahınlarla sınırlandırılmıştır. İç avlu oluşturulmuş mihrabın bulunduğu kısımda paralel sahınları dikey olarak kesen bir sahına yer verilmiştir. Mihrabönü kısmında bir kubbe yapılmıştır.

Hz. Peygamber (sav) ve hanımlarına ait hücreler tamamen kaldırılmış, mezarların bulunduğu kısım 5 kenarlı etrafı duvarlarla çevrili bir mekân olarak yapı içerisine katılmıştır. Ayrıca yapının 4 köşesine birer tane kare kesitli minare yerleştirilmiştir. Mescid-i nebevinin emeviler döneminde ki durumuyla ilgili bilgiler arasında süslemelerden de bahsedilir. Kemerlerin, siyah-beyaz taşlarla 2 renkli yapıldığı , kıble duvarının belirli bir yüksekliğe kadar mermerle kaplandığı rivayet edilir. Mescid-i Nebevi de emeviler döneminde diğer camilerde ortaya çıkan düzenlemeler görülür. Kıble duvarına mihrap nişinin açılması da yine emeviler döneminde gerçekleşmiş ve emevilerin ilk mihrabı da buraya yerleştirilmiştir. Mescid-i Nebevi Abbasiler in son zamanlarında yeniden elden geçirilmek istenmiş ancak bu girişim Moğol istilasıyla son bulmuştur. 1257 yılında Memlük sultanı Nurettin bin İzzettin Aybek Mescid-i Nebevi yi onarıma başlamış ardından Seyfettin Kutus döneminde onarım sona ermiştir. Bu dönemde mescit biraz daha büyütülmüş, paralel sahınları dik kesen sahın ortadan kalkmıştır. Selam kapısının önüne, mihrab önü kısmına, mezarların üstün,e birer tane mezarlarla kıble duvarı arasındaki bölüme de 3 kubbe yapılmıştır. Köşedeki minarenin üst gövdeleri tamamen değiştirilmiştir. Memlükler devrinde sultan Nasr Muhammed ve sultan Kayıtbay tarafından

emevi döneminde ki süslemeler tamamen değiştirilmiştir. Osmanlı döneminde 1534-1540 yılları arasında Kanuni Sultan Süleyman ın emriyle Mescid-i Nebevi yeniden onarılmıştır. Memlükler döneminde ki harim kısmı avluya doğru genişlemiştir. Anadolu da ki tek kubbeli camiler gibi mekânın üzeri küçük kubbelerle kapatılmıştır. Mihrab yenilenmiş, yeni bir minare yerleştirilmiştir. Mezarların üzerini örten kubbe, dilimli yeşil kubbe ile yeniden yapılmıştır. Osmanlı döneminde 1576 da III.Murad, 1603 te I. Ahmed, 1703 te III.Ahmed, 1908 de II. Abdülhamit tarafından Mescid-i Nebevi elden geçirilmiş ve Osmanlı mimarisinin klasik dönemden batılılaşmaya kadar çeşitli üslup farklılıklarınını yansıtır. Son zamanlarda Suud hükümeti tarafından Türk mimar Ömer Kirazoğlu nun çizdiği proje çerçevesinde yeniden elden geçirilmektedir.

About

You may also like...

Your email will not be published. Name and Email fields are required