Tercan Mama Hatun Kervansarayı

Erzincan‟ın Tercan ilçesinde yer alan Mama Hatun Külliyesi, han, hamam, türbe, cami ve köprü den oluşan bir külliyedir. Saltukoğulları Sultan Alparslan tarafından Anadolu‟da görevlendirilmişlerdir. Yaklaşık 130 yıl hükümdarlık sürmüştür. (1071-1202)

Saltukoğulları Hükümdarları: Ebul Kasım Saltuk (1072-1102), Emir Ali (1102-1124), Ebül Muzaffer Gazi (1124-1132) (Tepsi minarede adı geçer), İzzeddin Saltuk (II. Saltuk 1132-1168), Mama Hatun (11681191-93), kardeşi Nasireddin Muhammed (1168-1202) (Erzurum Ulu Camiyi yaptıran)
Mama Hatun 1191‟de Saltuklular‟ın başında Malazgirt‟e gidip burayı kurtarmıştır. Kaynaklarda Erzurum Sahibesi olarak söz edilir. 1193‟te kardeşi Nasireddin Muhammed yönetimi ele geçirmiş ve Mama Hatun‟u ise Tercan‟a göndermiş ömrünün gerisini burada geçirmiştir.

Tercan Mama Hatun Kervansarayında kitabe yoktur. Yanındaki türbenin taç kapısı üzerindeki kitabede, “Ahlatlı Ebül Nema bin Mufaddal El Ahval” ismi yazılıdır. Bu usta türbeyi yapan ustadır.

Yapılar topluluğunun önemli bir parçası olan kervansaray XIII. yüzyıl başında yapılmıştır. Eş odaklı kervansaraylar grubuna giren yapı, 51 x 51 m. ölçüleriyle bu gruptaki yapılar arasında (diğerleri Alara Han, Ashâb-i Kehf Hanı) en büyük olanıdır. Kare planlı yapı tamamen kesme taştan inşa edilmiştir. Dış duvarlar dört köşede silindirik kuleler, cephelerde yarım silindir veya dikdörtgen kesitli payandalarla takviye edilmiştir. Doğu cephesinin ortasında dışarıya taşkın bir taçkapı yer almaktadır. Taç kapının köşelerinde birer sütunce ve iki yanda birer niş vardır. Basık kemerli kapıdan ulaşılan iç mekânda ortadaki geniş avlunun etrafında odalar, eyvanlar ve bu mekânların kuzey ve güney kesiminde yapının uzunluğuna yerleştirilen birer ahır bölümü bulunmaktadır.

Doğu yönünde, kapıdan girilince sağda ve solda üzerleri sivri kemerli tonoz örtülü dikdörtgen odalar yer alır. Bunlar servis mekânlarına ayrılmıştır. Buradan orta avluya kuzey-güney doğrultulu, ahır kısımlarına geçişi olan, ayrıca avluya da sivri kemerli beş açıklıkla bağlanan bir koridorla ulaşılır. Avlunun kuzey ve güney kenarlarına 5‟er oda ve birer eyvan sıralanmıştır. Batıda ise ortadaki daha büyük olmak üzere sivri kemerli tonoz örtülü üç eyvan ve bu eyvanların her iki tarafında dikdörtgen birer mekân yer almaktadır. Ahırlar sivri beşik tonozla örtülmüş ve belirli aralıkta kemerlerle desteklenmiştir. Böylece kervansaray ahır bölümü, girişteki ve avludaki odalarla birlikte ortadaki avlu dışında tamamen sivri kemerli tonozlarla örtülmüştür. Giriş eyvanındaki mihrabiyede bulunan süsleme türbede de karşımıza çıkmaktadır. Rumi ve palmet dizilerinin altta ve üstte bir zencerek motifi ile sınırlandırılmış bir kuşak şeklindedir.

Yapı Osmanlı döneminde bir takım değişikliklere uğramıştır bu değişiklikler yapı üzerindeki bacalar, avludaki revakların kaldırılarak odaların genişletilmesi, eyvana açılan bir başka kapı olarak karşımıza çıkar. Yapının avlusunun tam ortasında eski bir mimari kalıntı yer alıyordu fakat son onarımda bu bölüm tamamen kaldırılmıştır.

,

About

You may also like...

Your email will not be published. Name and Email fields are required