13.YY DA MİMARİNİN SİYASİ STRATEJİSİ-İbrahim Ethem Konuş

Sanat Tarihi mezunu İbrahim Ethem Konuş Sanatın Yolculuğu için ”13.YY DA MİMARİNİN SİYASİ STRATEJİSİ” yazısını yazdı.Kendisine teşekkür eder,yazısını okumanızı tavsiye ederiz.

13.YY DA MİMARİNİN SİYASİ STRATEJİSİ

Sivas Çifte Minareli Medrese Anadolu topraklarında yapılmış en görkemli İlhanlı eseri olan yapı 1271 yılında İlhanlı veziri Cüveyni tarafından inşa ettirildi. Yapıdan günümüze sadece taç kapısı ve taç kapı üzerinde yükselen iki minaresi ulaşabilmiştir. Günümüze ulaşan bu kısmı bile eşsiz ve göz alıcıdır. Medrese taş işçiliği, çini sanatı ve anıtsallığının dışında bulunduğu konum itibarı ilede dikkat çekicidir. Yapının tam karşısında on adım önünde Selçuklu eseri Şifaiye medresesi bulunmaktadır. Bu yapıyı önemli kılan ise Anadolunun en büyük şifahanesi olması dışında Selçuklu sultanlarından I. İzzettin Keykavus’un türbesini içerisinde barındırmasıdır. Konya dışında defnedilen tek sultan olan I. İzzettin Keykavus, yaptırmış olduğu şifahanenin güney eyvanının türbeye dönüştürülmesi ile buraya gömülmüştür. İşte bu kısımda merak edilen soru şu oluyor. İlhanlı medresesinin, içerisinde Selçuklu Sultanının türbesininde olduğu bir yapının tam dibine inşa edilmesi tesadüf mü yoksa bilinçli olarak yapılmış bir durum mu? Tabiki tesadüf diyemeyiz. Bu günümüzde de örneklerine sıkça rastladığımız devletlerarası siyasi strateji oyunlarının tarihte ki bir örneğidir. O dönem Anadolu topraklarına Moğol akınları başlamış ve Selçuklu siyasi olarak zayıflamaya başlamıştı. Kendi sınırları içerisinde otorite zayıflığı ortaya çıkmıştı. Moğolların bir kolu olan İlhanlı Selçuklunun sınırları içerisine girmiş ve baskı kurmuştur. İlhanlı veziri Cüveyni, artık bu topraklarda söz sahibinin kendileri olduğunu beyan niteliğinde bu eseri Selçuklu sultanının türbesininde bulunduğu selçuklu medresesinin önüne yapılmasını istemiştir. Taç kapının anıtsallığı, büyüklüğü ve yüksekliği Selçuklunun artık İlhanlı altında zayıflamış olan eğemenliğini, taş işçiliği, mimari planı ve zengin sanat yoğunluğu İlhanlının ekonomik gücünü temsil etmektedir. Mesaj açık ve netti, yeni güç biziz deniliyordu Selçukluya.

(Şifaiye Medresesi-Çifte Minareli Medrese)

İlhanlı böyle düşünürken asıl cevabı  yine aynı tarihte Sivas’ta Selçuklu veziri Sahip Ata Gök Medreseyi inşa ettirerek verdi. . Çifte minareli medreseden daha ihtişamlı ve her alanda daha zengindi. Saf mermerden taç kapısı, taş işçiliği, çini mozaik süslemeleri, avluda bulunan devasa mermer havuzu, gök tasvirli eyvan tavanları ve sırlı tuğlalarla örülmüş çifte minareleri ile ihtişamlı bir eserdi. Biz hala buradayız diyordu.

 

(Gök Medrese)

Sanat Tarihçisi

İbrahim Ethem Konuş

You may also like...

Your email will not be published. Name and Email fields are required