Bizans Kumaşları

Bizans kumaşlarını başlıca iki başlık altında toplamak mümkündür. Birincisi Antikçağ, ikincisi dış tesirler ya da çevre kültürlerin tesirleri altında meydana gelen kumaşlar. 1. unsur, Bizans sanatında tıpkı diptikonlar ve mimari de olduğu gibi kökenini oluşturan Helenistik kültür, Antik dönem Yunan ve Roma kültürünün etkisinde şekillenen kumaşlar, Antikçağ kumaşları olarak nitelendirilmektedir.

Bu dönem kumaşları üzerinde tercih edilen seçilen motifler, Yunan ve Roma mitolojisinden seçilen konularda işlenmiştir. 2. unsur ise dış tesirler olarak adlandırılan çevre kültürleri, Mısır, Suriye, İran tesirleri altında şekillenen kumaşlardır. Mısır‟da Helenistik üslupta yapılan kumaşlar daha çok etkili olmuş ve Antikçağ kumaşlarının son modellerini Mısır kumaşlarında incelemek mümkün olabilmiştir. Mısır‟ın Kopt veya Kıpti Sanatı olarak adlandırılan kendine has bir sanatı vardır. Bu sanat Mısır‟ın Hıristiyan sanatıdır. Diğer bir ifade ile Mısır kültürünün Hıristiyan bir unsurudur. Bu kültür Mısır‟da 4. yy‟dan 7. yy‟a kadar devam etmiş, İslam Sanatı‟nın başlaması ile sona ermiştir. Kopt kumaş sanatını bizlere gösteren çok sayıda örnek vardır. Kopt kumaş endüstrisinin, Bizans kumaş endüstrisine az veya çok belirli bir oranda tesiri olmuştur.

Bizans kumaş sanatına etki eden bir diğer çevrede İran‟dır. VII. yy‟a kadar İslam akınları başlayıncaya değin bölgede Sâsâni kültürünün etkisi hâkimdir. Sâsâni medeniyeti çeşitli sanat kollarında mimaride, küçük el sanatlarında eserler vermişlerdir. Bunlardan biride kumaş sanatıdır. Sâsâni kumaş örnekleri günümüze kadar ticaret yolu ile gelmiş, fazla mallar Bizans‟a satılmış, Bizans üzerinden ise Avrupa‟ya geçmiştir. Bu eserler Avrupa‟da rölik örtüsü ve Hıristiyan azizlerin üzerini örten mezarlarına konan kumaşlar olarak kullanılmıştır.

Bu dönemde ipek sanayisinin merkezi Çin‟dir. İpek, Çin‟den hammadde olarak alınıp, Sâsâniler bu ipekleri işleyip bir kısmını kullanıp bir kısmını ise ihraç ediyorlardı. Tarihte adı geçen İpek Yolu ‟da bu şekliyle kullanılmıştır. Sâsâniler den günümüze kadar gelen eser sayısının tespiti mümkün değildir. Ancak Avrupa müzelerinde 30 kadar kumaş parçasının Sâsâni menşeili olduğu bilinmektedir. Sâsâniler doğrudan Bizans‟ı etkileyen kültürler arasındadır. Bu sadece kumaş bakımından olmayıp, sanatın diğer kolları mimari içinde söz konusudur. Genellikle ipekten dokunan Sâsâni kumaşlarında desenler madalyonlar halinde yuvarlak bir çerçeve oluşturur. İçinde de motifler devam eder. Genel olarak madalyonlar düğümlü geçmelerle bağlıdır. Bu düğümlerde bezenerek yapılır.

Genellikle hayat ağacı motifi gibi kompozisyonda aks eksende gibi belirlenen ve kumaşın her iki yanında ayrı desenlerin tekrar edildiği örnekler söz konusudur. Av sahnesi, kartal tasvirleri, mitolojik yaratıklar grifon, sfenks gibi figürler ve motifler sıkça kullanılan örnekler ya da tasvirler arasındadır. Renk olarak genellikle lacivert, siyah ve kırmızı renk kullanılmıştır.

About

You may also like...

Your email will not be published. Name and Email fields are required