Sanat Tarihçisi Yelda Yalaman Türkiye’deki Arkeoloji disiplini üzerine Atatürk’ün katkılarını yazdı.Okumanızı tavsiye ederiz.
Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra Osman Hamdi Bey’in arkeolojik çalışmalar alanındaki misyonunu Mustafa Kemal Atatürk bu kez çok farklı bir anlayışla üstlenir
Atatürk Aspendos Tiyatrosu Önünde
Avrupa 19.yy’da ”Batı merkezli bir tarih anlayışı” ile kendi kökenlerini oluşturmak adına köklerini dayandıracağı merkezler aramış ve bu uğurda Yunan Uygarlığı’nı seçmiştir. Her yeni görüş, keşif, bilimsel buluş hangi dönemde olursa olsun hep MÖ 5. 4. ve 3. yy’a yerleştirilir. Bu tavırla tarih yeniden Avrupalılarca yazılır ve 3. dünya ülkelerine dikte ettirilir. Okullarda bu görüş doğrultusunda yazılmış kitaplar ders kitabı olarak okutturulmaya başlanır.
İşte Atatürk bu noktada olanların farkındadır ve sırf bu yüzden Türkiye’de unutulmuş olan “Eski Çağların Tarihi”ne önem verir. Bu manada Anadolu’nun eski kültürlerine önem verip dikkatleri bu yöne çeker ve arkeologları göreve çağırır.
Bu nedenle;
-1933 yılında Ankara Ahlatlıbel, İznik Surları kazıları,
-1934-Topkapı Sarayı, Khora Manastırı Kilisesi (Kariye Camii) ve Aya Sofya için restorasyon emri ve müze kararı,
-1935- Alacahöyük kazılarına devam emri ve TTK bütçesinden ödenek tahsisi,
-1936- Prof. Dr. Arif Müfit Mansel ile Trakya Kazıları,
-Almanlar tarafından yapılan Bergama Asklepion kazılarına yakın ilgi ile ziyaret,
-Antalya Aspendos Tiyatrosu restorasyon emri ile ülke sınırları dahilinde pek çok arkeolojik kazının başlatılması, mevcutların devamı için öncülük eder.
Bu yüzden O’nun Türk milletinin geçmişine verdiği önem; bir ırkçılık anlayışı değil, tamamen kültür kökenli bir yaklaşımdır.
İşte bu nedenle Türk Arkeoloji tarihi, Mustafa Kemal Atatürk’e çok şey borçludur…
Sanat Tarihçisi
Yelda Yalaman
