Seyd-i Ukba Camii

Tunus ta Kayrevan kentinde yer alır. Ukbe Bin Nafi tarafından kurulan kentteki bu cami yapılmıştır. Hicri 50, miladi 670 yılında Emeviler zamanında Hişam Bin Abdülmelik tarafından büyük oranda tamir edilmiş, ancak orjinalliğini muhafaza etmiştir. Bu onarımda avlu Kuzey-batı istikametinde genişletilmiş ve birde minare ilave edilmiştir. Abbasiler döneminde 837 yılında tamir edilmiş mihrap kısmında o döneme ait çinileri bulunmaktadır.

Yapı kıble yönüne doğru dikey dikdörtgen şeklinde derinliği 135 m , genişliği 80 m, revaklı avlusu 67 x 56 m ölçütlerindedir. Avlunun k.batı revakı içinde minaresi yer alır. G.doğu revakında ise kemerlerle avluya açılan bir son cemaat yeri bulunmaktadır.

Asıl ibadet mekânı kıbleye dik 7 kemer gözlü 17 sahınlıdır. Orta sahın diğerlerinden daha geniş ve yüksek orta sahının 2 yanında sütun dizelerine yer verilmiş orta sahınla aynı gnişlikte kıble duvarına bitişik bir paralel sahın yer almakta ve transept planı oluşturmaktadır. Sahınların kesiştiği noktada mihrabönü kubbesine yer verilmiştir. Bu şekilde Mescid-i Aksanın planını hatırlatmakta farklı olarak orta sahnın girişinde de kubbeye yer verilmiştir. Bunun dışında mekân düz damla örtülüdür. Örtü doğrudan kemerlere oturur, duvarlarda pencere açıklığına yer verilmediğinden iç mekânın avluya açılan kemerlerle, kubbe kasnağında ki açıklıklarla aydınlatılmaktadır.

Beden duvarları kalın tutulmuş çok sık farklı boyutlarda payandalarla desteklenmiştir. Mihrabönü kubbesi istiridye yivli tromplarla geçilen bir kasnak üzerinde yükselir. Bir pencere iki niş şeklinde içeriden kasnakta alternatif düzenleme vardır. Kıble duvarının ortasında mihrap nişi yer alır. İki yandan mermer sütüncelere dayalı kemerli derin bir nişten oluşur. Nişin üzerini örten kubbe kısmında boyalarla ahşaba işlenmiş asma dalı ve yaprakları yer alır. Niş kemerinin etrafındaki alanlarda çiniler yer alır. Mihrabın alt kesiminde mermer panolar ajur tekniğinde ele alınmıştır. Mihrabın sağında ahşap minber yer alır. Bu minber 9.yy da muhtemelen Abbasilerden kalma en eski örnektir. Aynalık ve korkulukta panolar halinde geometrik desenler oyma tekniğinde işlenmiştir. Kuzeybatı revakındaki minaresi 35 m yüksekliğinde üst üste 3 kuleden meydana gelmektedir. En altta ki kule kaideyi meydana getirir. 10 m genişliğinde olup en üstte ki kulede küçük kubbeyle örtülmüş 11 yy da ilave edilmiştir.

Yapı plan düzeni ve mimari elemanlarıyla bundan sonra K.Afrika da yapılacak camilere öncülük etmiştir.

Yapı süslemeleri açısından oldukça önemli olup Emevilerin diğer eserlerinde görülen hristiyan etkili süslemeler burada karşımıza çıkar. Süslemeler mihrabönü kısmında yoğunlaşır. Minarede geometrik süslemeler yer alırken mihrab ve çerçevesinde bitkisel süslemeler vardır. Asma dalı ve yaprağı, üzüm salkımı, nar gibi hurma dalı farklı çiçek desenleri yer alır. Mezopotomya kültürlerinde kullanılan istiridye yivli sağır nişler bulunur. Revaklar avluyu 4 yönden kuşatır. 2 giriş kapısı bulunmaktadır.

About

You may also like...

Your email will not be published. Name and Email fields are required