Bizans resim sanatı Abidevi resim (mozaik-fresko), Kitap resmi (minyatür) ve Levha resmi (ikona) olarak 3 ana bölüme ayrılır. Başkenti İstanbul olan Bizansın ortadoks inancının temelinde erken hrıstıyan sanatı yatar. Bu sanatın ise erken hristıyanlıgın tevrattaki tasvir yasagını benimsemesi nedeniyle ilk örnekleri ancak 3. ve 4. yüzyıllarda verilmeye başlanmıştır. İlk örneklere katakomp adı verilen yer altı şehirlerinin duvarlarında rastlanır. Katakomp resimlerinin konusu dini ve dekoratif özellikler taşımakla birlikte hristiyanlık sembollerinide içinde barındırır.
GENEL OLARAK KATAKOMP RESİMLERİNİN KONULARI:
- HZ. İSA’NIN MUCİZELERİ
- HZ.NUH’UN (A.S) GEMİSİ
- HZ.MUSA’NIN (A.S) HAYATI
- HZ. İBRAHİM’İN OGLUNU KURBAN ETMESİ
- 3 GENCİN KIZGIN FIRINA ATILMASI
- HZ. YUNUS PEYGAMBER
Öte yandan erken hristiyanlıgın sonraki dönemlerinde İtalyada APOLİNARE İN NOVA- CLASSE VE SAN VİTALE KİLİSELERİYLE ARİENLER VE ORTADOSKLAR VAFTİZHANELERİ İLE GALLA PLACİDİA TÜRBESİNİN süsleme formları örnek olarak ortaya çıkar.
Sant’ Apollinare NOVA
The Last Supper : SON AKŞAM YEMEGİ APOLİNARE İN NOVA
The Way of the Cross: HAC YOLU APOLİNARE İN NOVA
APOLİNARE İN CLASSE
APOLİNARE İN CLASSE
SAN VİTALE KİLİSESİ
GALLA PLACİDİA
ARİENLER VAFTİZHANESİ
ORTADOKSLAR VAFTİZHANESİ
Dogu roma yani bizansta diger erken ornekler ise FİLİSTİNDE bulunan ORPHEUS MOZAİĞİ, 1890 larda ortaya çıkmış MADABA HARİTASI isimli mozaik, KEMGÖZ MOZAİGİ, MEVSİMLER MOZAİGİ VE İSTANBUL BÜYÜK SARAY MOZAİKLERİ’dir.
ORPHEUS MOZAİĞİ
1901 yılında Filistin Kudüste bulunmuş daha sonra İstanbul Arkeoloji Müzesine getirlmiştir. Bir mezar odasından çıkarıldıgı düşünülmektedir. Doguda bulunan tek örnek olmasıyla önemlidir ve tarihi açısından iki yaygın görüş ortaya atılır bunlardan biri 4.-5.yy ve digeri ise 6. yy’dır. Orpheus mozaigi denmesinin sebebi merkezinde bulunan mitolojik karakter olan Orpheustur.
ORPHEUS MOZAİĞİ
İSTANBUL BÜYÜK SARAY MOZAİKLERİ
8 ana grupta ele alınan kompozisyonlar şöyledir.
- ÖZGÜR HAYVANLAR
- AV SAHNELERİ
- DÖVÜŞEN HAYVANLAR
- KÖY HAYATI
- KIR YAŞANTISI
- MİTOLOJİK YARATIKLAR
- ÇOCUKLAR
- MİTOLOJİK OLAYLAR
İSTANBUL BÜYÜK SARAY MOZAİKLERİ
İSTANBUL BÜYÜK SARAY MOZAİKLERİ
İSTANBUL BÜYÜK SARAY MOZAİKLERİ
KEM GÖZ MOZAİGİ
MEVSİMLER MOZAİGİ
2. YY aittir. Bir villada bulunmuştur. 9 Panodan oluşan bu mozaiğin köşelerinde mevsimleri sembolize eden melekler vardır.
MEVSİMLER MOZAİGİ
MADABA HARİTASI
İlk olarak 1884 yılında keşfedilen mozaik baştaki patrige bir rahibin verdigi bilginin dikkate alınmaması nedeniyle ancak 1893 yılında gelen patrigin bölgeye usta göndermesiyle önemi anlaşılmış ve 1896 yılında gelen diger patriklede gereken önem verilmiş eser korumaya alınmıştır. Kitabe kısmı zedelendiginden tam tarihi bilinmemekle birlikte haritanın yakınında bulunan bir çeşme justinyen dönemine ait oldugundan haritada 6.yy’a tarihlenir.
Tevrattan alınmış sahneler kompoze edilmistir. Mozaik bordürlerle çevrilmiştir. Batıda deniz , Doguda çöl, Güneyde Nil deltası ve Kuzeyde zabula işareti arması vardır. Harita tevrat ve incilin indikleri yeri göstermesi açısından önemlidir. Alt kısmında bazı aşiret isimleri yer alır. Şehirlerin üzerlerinde yazılar vardır ve bunlar şehirlerin cografi özellikleri hakkında bilgi verir.
726-842 Yıllarını kapsayan dönemde ikonoklazma (tasvirkırıcılık) hareketi etkili olmuştur. Bu dönemde herhangi resim sanatının ilerlemedigi görülmekle birlikte büyük eserlere zararlar verilmiştir.
Orta bizans dönemine gelindiginde ise en zengin resim örnekleri ZEYREK KİLİSE CAMİSİ , DEMREDE BULUNAN NOEL BABA KİLİSESİ, İZNİK AYASOFYASI VE TRABZON AYASOFYASINDA ‘nda görülür.
NOEL BABA KİLİSESİ
İZNİK AYASOFYASI
ZEYREK KİLİSE CAMİNDE RESTORASYON ANI
ZEYREK KİLİSE CAMİ
TRABZON AYASOFYASI
SON BİZANS DEVRİ
Bu devrin resim sanatında maddi çöküntünün etkisi kendisini mozaik yerine freskoya dönüşle gösterir. Bu dönemde mozaik İSTANBUL AYASOFYASI, KARİYE CAMİİ, VEFA KİLİSE CAMİ VE FETHİYE CAMİLERİNDE görülür.
KARİYE MOZAİKLERİ
Bu mozaikler ilk çag ve helenistik bilgilerden yararlanılmış olmasıyla önemlidir. Resimde tasvir edilen vucütlarda plastik etki hissettirilmiş ve 3 boyutluluga önem verilmeye başlanmıştır. Böylece İtalyada GİOTTO ile başlayan rönesans akımın paralelinde Bizanstada bir akım Kariye mozaikleriyle başlamış olur.Derinlik hissi olmayan ve basmakalıp bir resim anlayışı sürdüren bizans sanatında mozaige portre karakteri verilmiş ve o anki hiş portreye yansıtılmaya çalışılmıştır.
HODİGİTRİA MERYEM
MERYEMİN ÖLÜMÜ
ANASTASİS SAHNESİ
KÖR ADAMIN İYİLEŞMESİ
RESİM SANATINDA İSKENDERİYE VE ANTAKYA ÜSLUBU
ANTAKYA ÜSLUBU
Olayları dogrudan anlatmayı amaçlar. Estetik kaygıdan ziyade anlatım önemlidir. Etkileyici unsuur içeriktir.
İSKENDERİYE ÜSLUBU
Çizgisellik ve sembolik anlatım ön plana çıkmaktadır.Antik gelenege baglı ve doganın gerçeklikle anlatılmasına özen gösterilir.
