Kubbet’üs Sahra

Kudüs te yer almaktadır. Haramül Şerif denilen alandadır. Halife Abdülmelik tarafından 691-692 de yapılmıştır. İbadet amaçlı olarak yapılmamıştır. Kutsal kitaplarda adı geçen ve Haceri Muallak denilen kayanın üzerine inşa edilmiştir. Hz. İbrahim (as)ın oğlu Hz. İsmail (as) ı kurban etmek için seçtiği yer ve Hz. Peygamber (sav) in miraca çıkarken son ayak yeridir. Yapı bu kutsal kayanın etrafını saracak şekilde yapılmıştır.

Dıştan 8 gen kenarlı yapıdadır. 11 m yüksekliğindeki bu kenarlara 4 yönde giriş yer alır. Kapı bulunmayan kenarlarda 5 i pencere olarak açılmış 5 i de kör bırakılmış nişler yer almaktadır. Kapıların bulunduğu yerlerde pencere sayısı 4 e iner duvarlar pencerelerin bulunduğu yere kadar mermer, içeri girildiğinde iki galeriden oluşan bir mekân görülür. Galeri sistemi Suriye bölgesinde Bizans devri kiliselerinde uygulanan plan şemasıdır. Birinci galeri 8 ayak ve her iki ayak arasında 2 sütun ve 3 kemerden meydana gelmektedir.

İkinci galeri 4 ayak ve her iki ayak arasında 3 sütun ve 4 kemerden meydana gelmektedir. 30 m yi bulan ve çapı da 20.5 m olan kayanın üzerini örten kubbeyi taşır. Sütunlar mermer malzemeden korint başlıklı yeşil ve kırmızı renktedirler. Merkez galeriyi örten kubbe ahşaptan önce kurşunla, günümüzde ise altın sarısı renkte yaldızlı ve dikkat çekici bir yapıdadır. Yapı mimari bakımdan Emevi sanatından farklı bir yapı tipi ortaya koyarken, Emevi Camii mozaik süslemelerinin devamı niteliğinde zengin süslemelere sahiptir.

Kubbe içinde kasnakta, kemerler arasında, üçgen boşluklarda, altın sarısı zemin üzerine sarı ve yeşil renkte mozaik süslemeler bulunur. Süslemelerin tekniği, konusu ve kompozisyonu açısından Helenistiğin etkisindedir. Bitkisel süslemeler arasında en çok görülen asma yaprağı ve dalıyla birlikte kengel bitkisi çokça kullanılmıştır.

Bu motifler serbest şekilde işlenmiş zaman zaman üzüm salkımı ve ar gibi meyveler yerleştirilmiş, süslemeler simetrik olarak ele alınmış ayrıca hayat ağacı yada Helenistlik şamdan kullanılmıştır. Yapının dışında altta ki mermerlerin üstünde ve kasnakta orjinalde içerde olduğu gibi mozaik süslemeler bulunmaktadır. Ancak bunlar 1552 yılında Kanuni Sultan Süleyman emriyle gerçekleşen onarım sırasında İznik çinisiyle değiştiriliyor. Haçlı seferleri sonucunda Selehaddin Eyyubi tarafından 1187 de onarılmış olan yapı Müslümanlar tarafından ziyaret mekânı olarak kabul ediliyor.

 

About

You may also like...

Your email will not be published. Name and Email fields are required